Γνώμη: ορισμένες παρεμβάσεις στην κοινωνία των πολιτών

Νομίζω ότι οι μεγάλες αποφάσεις σε σχέση με την κοινωνία των πολιτών παίρνονται είτε από επαναστατικές κυβερνήσεις, είτε με ευρεία κοινωνική πλειοψηφία  Διαδοχικές δημοκρατικές κυβερνήσεις συνήθως δεν παίρνουν πολυ μεγάλες αποφάσεις, ειδικά σε θέματα καθιερωμένων ομάδων που αφορούν είτε τα εσωτερικά τους, το τυπικό τους ή την τυπική θέση τους. 

Η παροδικότητα που δηλώνει η θητεία στα δημοκρατικά συστήματα περιορίζει ορισμένες προτιμήσεις, γι αυτό και σε άλλες χώρες κατέφευγαν σε ορισμένες περιπτώσεις σε δημοψηφίσματα. Το δημοψήφισμα δηλώνει ακριβώς ότι ένα ζήτημα είναι τόσο αντικρουόμενο και αμφιλεγόμενο που δεν μπορεί να εκπροσωπηθεί εύκολα, αλλά ζητά αμεσότερη και καθολικότερη εκδήλωση προτίμησης, ενώ το εκπροσωπούμενο ζήτημα είναι τεκμαιρόμενο, συρρικνούμενο, ευσύνοπτο, ή και αφηρημένο.

Του

Δημήτρη Κιούκια

Στο γιατρό (και πάλι): θεατρική δοκιμή

- Ελάτε, περάστε!

- Ευχαριστώ γιατρέ μου! Νάστε πάντα καλά!.

(Κρυφογέλασε, αλλά συνέχισε επαγγελματικά:) Σε τι μπορώ να σας βοηθήσω;

- Ξέρετε τώρα με την κρίση δεν μου πάν καλά τα πράγματα. 

- Αχά!

- Χώρισα με τη  γυναίκα μου, χώρισα με τα παιδιά μου, έχασα τη μισή περιουσία μου και, εν πάση περιπτώσει, έχω και κάποια ηλικία και αισθάνομαι ότι δεν έκανα και πολλά πράγματα στη ζωή μου.

- Ψιλομπατήρης έ! έβαλε τα γέλια.

- Καλά εγώ πονώ κι εσύ γελάς;

- Ε τι να κάνω, αφού την πάτησες έτσι!

- Σε παρακαλώ αγαπητέ μου, συγκεντρώσου στη δουλειά σου, είπα ότι έχω προβλήματα...Αλλά (προσέχοντας καλύτερα τώρα) γιατί φοράτε αθλητική φόρμα και τι είναι ο θόρυβος στο άλλο δωμάτιο;

- Ά (ακούστηκε αδιάφορο έως έμπειρο) είναι η ομάδα κι εγώ ο προπονητής.

- (Σάστισε, ζαλίστηκε όλη η πλάση,  κάτω από τα πόδια του και προς τα πάνω).

- Προ... προ...

- Έλα μη κλαίς.

- Μα δε κλαίω... απλά ...

- Κι αν δεν κλαίς, είναι μορφή κλάμματος αυτή.

- Τι λέτε (εντυπωσιασμένος).

- Άκου δώ. Πήγαινε στην κυρία μέσα και ζήτα μια φόρμα.

- Θα γίνω παίκτης; 

- Θα γίνεις παίκτης και πότε-πότε προπονητής. 

- Θα αποκτήσω νέα υπόληψη έ;

- Θα την περάσεις κοτσάνι! Θα κάνεις ότι θέλεις σε όποιον σε πίκρανε ζωή και εκεί ακόμα που δε σε πίκρανε, αρκεί να σου πούνε πότε και με ποιόν. 

- Και οι συνέπειες;

- Καλές, καλές προοπτικές. (Τον πλησιάζει στ'αυτί:) Θάχεις ασυλία (και απομακρύνεται ξαφνικά, αφήνοντας και μια περίεργη μυρωδιά).

- Χτές κτυπήσανε ένα φίλο μου και προχτές είχε άσχημο δελτίο ειδήσεων.

- Δε θάχανε ομπρέλλα (και σπάει στα γέλια).

- Είχανε και παραείχανε (του λέει σοβαρός και κάπως αφηρημένος).

- (Πρόσεξε αυτή την αφηρημάδα και του φάνηκε σα σύνεφφο κι αποφάσισε να τον πάρει λίγο πιο σοβαρά).

- Ακιούστε (ακούστηκε κάπως σαν εκ του εξωτερικού, ενώ έριξε μια ματιά στον τοίχο του με τα πτυχία και τις επισκέψεις). Ζούμε αναμφίβολα σε κοινωνίες του ρίσκου... και...και ... σας λέω πάλι ότι σαν παίχτης και προπονητής θα είστε πιο ευτυχισμένος, θα αποκτήσετε αγωνιστικό φρόνημα και όλοι αυτοί που σας πικράνανε από ψηλά θα τους κοιτάξεις, θα σου φανούν τόσο, μα τόσο ασήμαντοι (κι εδώ σηκώθηκε το φρύδι και αντανακλαστικά και λίγα ακόμα μέλη του σώματός του, σαν από παλιό ηλεκτροσόκ).

- Φοβάμαι μόνον μην είμαι πολύ ψηλά, γιατρέ μου (τον κοίταξε ξανά αφηρημένα).Αλλά (συνέχισε) τώρα εσύ "γιατι κλαίς";

- Ήρθες στο γιατρείο μου για να με φοβερίσεις; παλιόμουστα! (εδώ είχε πλέον μετέρθει ενός άλλου προσωπείου, αν και το ψιλοένοιωθε).

"Γιατρέ μου αυτό που κάνεις λέγεται κλάμμα!”.

“Tι δουλειά μου θα μου μάθεις παλιοκαβιόλη»;

«Σε προπονούσα γιατρούλη μ’, σε προπονούσα! Τούξερα ότι ξέρς, αλλα σε βαλα σε κόντρα για να δώ την απόδοσή σου!».

«Έξω βλάχο, έξω» (κι ακούστηκε σαν ρίξιμο πρώτης αυλαίας).

Ηθογραφία

Όταν ηθογραφούμε υπερβολικά τους άλλους, μπορεί να προδώσουμε μια εμπάθεια.

Πρέπει να διασκεδάζουμε το διαφορετικό με μια δόση πραγματιστικής προσαρμοστικότητας.

Η ηθογραφία είναι χαριτωμένη, αλλά τα κριτήρια κοινωνικής ανάλυσης είναι αφάνταστα περισσότερα.

Η πολλή ηθογραφία ξεφεύγει από το χαριτωμένο και χώνεται στη ψυχή και την ταυτότητα, γι αυτό πρέπει να αποφεύγεται.

Η ιδιωτική ηθογραφία είναι άλλο και άλλο η δημόσια.

Η άσκηση στην ηθογραφία είναι καλλιτεχνικός τρόπος και η κακοτεχνία στην ηθογραφία πιθανόν κακός τρόπος.


Δ. Κιούκιας.

Mία (ακόμα) Γνώμη

Ως επιστήμονες θεωρούμε ότι το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση και δημοσίευση είναι αυτονόητο, ειδικά όταν, ύστερα από χρόνια, έχει δοκιμαστεί η πέννα και πιστοποιηθεί.
Σε τέτοιες περιπτώσεις η άρνηση δημοσίευσης ισοδυναμεί με λογοκρισία.

Ασφαλώς και σύγχρονες απόψεις σε διάφορους τομείς που δίνουν και διαφορετικές ματιές θα είναι ευπρόδεκτες, διότι δεν είναι δυνατόν και οι σύγχρονοι να μην εκφράζονται (θα ήταν σαν να λέγαμε εκείνο το παλιό, ότι δηλαδή "όλα έχουν ειπωθεί", τουλάχιστον στις ανθρωπιστικές επιστήμες).

Τώρα, γυρνώντας σε κάτι άλλο, χωρίς να είμαστε ιστορικοί του πολέμου, ανεξάρτητα από το τυχόν προσωπικό μας ενδιαφέρον, έχουμε πάντως διαβάσει ότι η τέχνη του πολέμου, όπως και του αθλητισμού, είναι συνυφασμένη και με το χρόνο: Άλλοτε "σπεύδε βραδέως", άλλοτε "veni, vidi, vici" (Ιούλιος Καίσαρας).

Αλλά, εν πάση περιπτώσει, μπορεί κα να έχουμε άδικο.

(Δείτε άλλες ιστορικού τύπου σκέψεις στο "Ρυθμοί Φιλοσοφήματα", 2014, ebook.
Πρβλ. και Πέλ Χάρμπορ).

Δ. Κιούκιας.

Παρομοίωση

Ένα πρόγραμμα είναι σαν έναν πίνακα, ένα κάδρο.


Του


Δημήτρη Κιούκια

O αυστηρός κατακερματισμός

Ο αυστηρός κατακερματισμός συχνά βλάπτει, αφού διασπείρει τις δυνάμεις και έτσι τις αφαιρεί. Συχνά σκεφτόμουνα τον τομέα του πολιτισμού, εκεί ειδικά όπου η τέχνη δεν είναι μόνο ατομική, αλλά συλλογική. Στον τομέα του τραγουδιού – περισσότερο ατομική τέχνη, αλλά υπό όρους-βλέπω  με ευχαρίστηση ότι τελευταία συμπυκνώνονται τα «σχήματα» με θεαματική διαφορά. Ελπίζω να γίνει κάτι ανάλογο στο θέατρο και τον κινηματογράφο.

Στον τομέα των επιστημών έχει επικρατήσει η εξαιρετική ειδίκευση-θεμιτή ως ένα σημείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις πάντως είναι δυνατή μια πολυρολικότητα, μέτριου μεγέθους, όπου ένας επιστήμονας πιστοποιεί τη δυνατότητά του να κινείται καλά σε δύο-τρία επί μέρους αντικείμενα, που φαινομενικά (μάλλον) δεν σχετίζονται μεταξύ τους.

Εδώ με λίγο ρεαλισμό και ευελιξία μπορούμε να τα αναθέσουμε στον ίδιο, π.χ. το ένα πιο εισαγωγικό και εννοιολογικό, το άλλο (ή άλλα) πιο εφαρμοσμένο (α). Έτσι, θα αποτρέψουμε ένα είδος οριστικής απομάκρυνσης διδύμων, που αγαπούν τόσο πολύ ο ένας τον άλλο, αποδίδουν καλύτερα όταν συμπράττουν μαζί και δεν διασπείρονται στους πέντε ανέμους.

Η καρδιά πάει τότε στη θέση της και ο φόβος της διασποράς απομακρύνεται, μαζί με την «κατάρα» της ειδικότητας.

Ευχαριστώ,

Δημήτρης Κιούκιας

Περι αξιολογήσεων γενικά

Μια οποιαδήποτε αξιολόγηση-κρίση είθισται να μην ξεκινά ανάποδα, από τα "ντεσού", δηλ. από τι τι λείπει, αλλά θετικά, δηλαδή από τι υπάρχει. Έτσι, δεν ξεκινάμε να εξετάζουμε ένα ποτήρι από τι θα μπορούσε να είναι, αλλά από το ότι είναι (μέχρι) τώρα, π.χ. κομψό, λειτουργικό, ωραίο, κλπ. Κι έναν άνθρωπο δεν τον κρίνουμε στη βάση τι δεν έχει, αλλά τι έχει, τι κόπο δαπάνησε για να το έχει, κλπ. Επίσης, πέρα από τη φόρμα, εξετάζουμε- πρωταρχικά-το περιεχόμενο. Μπορεί λοιπόν να είναι κάποιος/α φορμαρισμένος, αλλά με μικρό περιεχόμενο-ρηχός, επιφανειακός.Τέλος, εξετάζουμε το σύνολο-τη θητεία ζωής και εργασίας,  π.χ.- και όχι το αποσπασματικό, χρονικά και τοπικά, εκτός κι αν είμαστε τυχαίοι φωτογράφοι.Με άλλα λόγια περά από το τωρινό delivery, μας ενδιαφέρει η ιστορία, το background.
Aν αξιολογούμε, π.χ., τα τελευταία πέντε χρόνια, είναι σαν να απολαμβάνουμε τη δημοσιότητα των πέντε λεπτών.

Δ. Κιούκιας.